ЭСФ: Когда можно написать, если чек уже в руках?

Кейде ұйымдар басқа заңды тұлғалардан тауар сатып алуға мәжбүр болады. Сатып алушының өкілі, яғни сатып алуды жүзеге асырған қызметкер, сатушыдан ККМ чегін алады, бірақ ЭСФ (электрондық шот-фактура) бірден рәсімделмейді. Уақыт өткен соң, сатып алушы ұйым сатушыдан ЭСФ жазуды сұрайды. Егер тауарды өткізу күні әлдеқайда бұрын болса, ЭСФ-ны ағымдағы күнмен қанша уақыт ішінде рәсімдеуге болады?

Бұл сұраққа жауап беру үшін ҚР Салық кодексіне назар аударамыз.

Алдымен, сатушы тауарды сатқан сәтте ЭСФ жазуға міндетті болды ма, соны анықтайық. ҚР СК 412-бабы 13-тармағына сәйкес, ЭСФ жазу мынадай жағдайларда талап етілмейді:

• тауар үшін есеп айырысу қолма-қол ақша арқылы жүзеге асырылғанда, сатып алушыға ККМ чегі берілген жағдайда;
• есеп айырысу электрондық ақшамен немесе электрондық төлем құралдарын пайдалану арқылы жүргізілгенде;
• жеке тұлғаға коммуналдық қызметтерді, байланыс қызметтерін төлеу кезінде екінші деңгейлі банктер немесе «Қазпошта» АҚ арқылы;
• теміржол немесе әуе билетін сатып алғанда;
• жеке тұлғаға (ЖК немесе жеке практикамен айналысатын тұлға болып табылмайтын) тауарды өтеусіз беру кезінде;
• ҚР СК 397-бабында көзделген қызметтерді көрсету кезінде (ҚҚС-тан босатылған қаржылық операциялар).

Осылайша, егер сатып алу бастапқыда сатып алушының өкілі жеке тұлға ретінде жасап, қолма-қол немесе картамен төлеген болса, сатушы өткізген сәтте ЭСФ рәсімдеуге міндетті болмаған.

Алайда, ҚР СК 412-бабы 14-тармағына сәйкес, тауарлар, жұмыстар, қызметтер алушы жеткізушіден шот-фактура жазуды талап етуге құқылы, ал жеткізуші осындай талапты орындауға міндетті. Сатып алушы жазылатын ЭСФ-да өзіне қажетті деректерді көрсетуге құқылы.

Сондай-ақ, ҚР СК 412-бабы 2-тармағына сәйкес, 14-тармақ талаптарын орындау мақсатында шот-фактура өткізу күні немесе одан кейінгі 195 күнтізбелік күн ішінде жазылады.

Демек, егер сатып алушы кейіннен ЭСФ жазуды сұраса, онда бұл құжатты нақты өткізу күнінен бастап 195 күн ішінде рәсімдеуге болады. Бұл ретте өткізу күнін шынайы көрсету қажет. ЭСФ-ның «Қосымша мәліметтер» бөлімінде бұрын берілген ККМ чегі туралы ақпаратты көрсетуге болады.