ИП және ТОО-да қызметкерді ресми жұмысқа қабылдау: құжаттар, рәсімдер және жұмыс берушінің міндеттері

Ресми түрде қызметкерлерді тіркеу жұмыс берушіге жалақыны дұрыс есептеу, салықтар мен әлеуметтік аударымдарды аудару, сондай-ақ кадрлық құжаттарды рәсімдеу бойынша міндеттер жүктейді. Жеке кәсіпкер (ИП) немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ТОО) қызметкерді ресми түрде жұмысқа қабылдағанда қандай құжаттарды дайындау қажет, соны қарастырамыз.

ИП және ТОО-да қызметкерді ресми жұмысқа қабылдаудың нұсқалары

ИП және ТОО-да қызметкерлерді ресми тартудың екі нұсқасы бар:

1. Еңбек шартына қол қою;

2. Граждандық-құқықтық келісім-шарт (ГПХ) жасау.

ГПХ келісімі әдетте бір реттік немесе жобалық жұмыс үшін қолданылады, белгілі бір мерзімге жасалады. ГПХ келісімдері ҚР Азаматтық кодексімен реттеледі және екі түрге бөлінеді:

• Подряд шарты (ҚР АК 616-бап);

• Қызмет көрсету шарты (ҚР АК 683-бап).

Еңбек шарты ұзақ мерзімді міндеттерді орындау үшін жасалады, ал ГПХ келісімі ИП мен ТОО-ға әлеуметтік міндеттемелер жүктемейді.

Еңбек шарты бойынша қызметкердің жұмысы туралы мәлімет еңбек кітапшасына енгізіледі, ал ГПХ келісімінде мұндай жазба болмайды. Жұмыс беруші еңбек шарттарын Электрондық еңбек биржасы (ЕСУТД) базасына енгізуге міндетті. Еңбек шарты ЭЦП арқылы бекітілуі мүмкін.

ИП-де қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшеліктері

ИП қызметкерлерді ресми қабылдағанда салық режиміне қойылатын талаптарды ескеруі керек:

• Упрощенка бойынша ИП 30 қызметкерден аспайтын қызметкерлерді жұмысқа қабылдай алады;

• Арнайы режимде (фиксированный вычет) – 50 қызметкерге дейін;

• Патент бойынша ИП қызметкерлерді ресми түрде қабылдай алмайды.

Кәсіпкер кадрлық құжаттаманы өзі жүргізе алады немесе маман қызметін пайдалана алады.

ТОО-де қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшелігі

ТОО-де қызметкерлерді ресми қабылдау принципі ИП-дегідей. Егер ТОО арнайы режимге жатса, қызметкерлер саны бойынша шектеулер ИП-ге ұқсас, ал ОУР бойынша ТОО-де қызметкерлер санына шектеу жоқ.

Қызметкерді жұмысқа қабылдау үшін жұмыс берушінің міндеттері

Еңбек шарты бойынша қызметкерді қабылдау келесі әрекеттерді талап етеді:

1. Штаттық кестені бекіту;

2. Қызметкерден жазбаша өтініш қабылдау;

3. Қажетті құжаттарды сұрау: жеке куәлік, әскери билет, диплом, еңбек кітапшасы;

4. Еңбек шартын жасау;

5. Материалдық жауапкершілік шарты болса, оны жасау;

6. Қабылдау туралы бұйрық шығару;

7. Қызметкерді ішкі тәртіп ережелерімен таныстыру;

8. Еңбек кітапшасына жазба енгізу;

9. Егер қызметкер параллельді жұмыс орнында стандартты салық шегеріміне өтініш бермесе, өтінішін қабылдау.

Сұрау мүмкін құжаттар:

• Жеке куәлік, паспорт;

• Шетелдіктер үшін тұруға рұқсат;

• Диплом;

• Еңбек кітапшасы;

• Медициналық анықтама.

Кәмелетке толмағандармен жұмыс істегенде соттылығы жоқтығын растайтын анықтама қажет.

Қызметкер үшін төленетін салықтар мен аударымдар

ГПХ бойынша тартылған маман үшін:

• ЖЗҚ – 10%;

• ЖТС – 10%;

• МӘМС – 2%;

• СО – 5%.

Еңбек шарты бойынша штаттық қызметкер үшін:

• ЖТС – 10%;

• ЖЗҚ – 10%;

• ЖЗҚР – 2,5%;

• СО – 5%;

• ОСМС – 3%;

• МӘМС – 2% (қызметкердің жалақысынан ұсталады).

Усталған салықтар мен әлеуметтік аударымдар бюджетке аударылып, салық декларацияларында көрсетілуі тиіс.