Қазақстандағы жер салығы: төлеушілер, мөлшерлемелер, төлеу мерзімдері және жерлердің санаттары

Қазақстандағы жер салығы: Негізгі ақпарат

Қазақстанда жер учаскелерінің иелері жер салығын төлеуге міндетті. Бұл талап заңды тұлғаларға да, жеке тұлғаларға да қатысты. Жердің әртүрлі санаттарына салық мөлшерлемелері әртүрлі болып белгіленеді. Белгілі бір учаскеге қандай мөлшерлеме қолданылатынын, салық сомасын қалай есептеуді және оны қандай мерзімде төлеу керектігін төменде қарастырамыз.

Жер салығы дегеніміз не?

Жер салығы – бұл учаскенің меншік иесі болып табылатын заңды және жеке тұлғалардан бюджетке алынатын төлем:

• меншік құқығы негізінде (жеке үйлер, саяжайлар және т.б.);
• тұрақты жер пайдалану құқығы негізінде;
• өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығы негізінде (ҚР Салық кодексі 498-бабы 1-тармағы).

Жер салығын есептеу және төлеу тәртібі

Жалпы жер салығын есептеу және төлеу тәртібі ҚР СК 511-бабымен реттеледі, ал заңды тұлғалар мен ЖК үшін есептеу және төлеу мерзімдері ҚР СК 512-бабында, жеке тұлғалар үшін – ҚР СК 514-бабында белгіленген.

Салық салу объектісі

Салық салу объектісі болып жер учаскесі табылады. Салық салу мақсатында жерлер бірнеше санатқа бөлінеді:

• ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер;
• елді мекендердің жерлері (тұрғын үй қоры алып жатқан және бос жерлер);
• өнеркәсіп, көлік және басқа ауыл шаруашылығына арналмаған жерлер;
• ерекше қорғалатын аумақтардың жерлері;
• орман қорының жерлері;
• су қорының жерлері;
• запастағы жерлер.

Соңғы төрт санаттағы жерлер мүлдем салық салуға жатпайды. Ал алғашқы үш санатқа жататын жерлер де толық көлемде салық салуға жатпауы мүмкін. Мысалы, ҚР СК 500-бабының 2-тармағына сәйкес, келесі учаскелер салық салу объектісі болып табылмайды:

• елді мекен шегіндегі жалпы пайдаланудағы жерлер (көшелер, саябақтар, зираттар, жағажайлар және т.б.);
• жалпы пайдаланудағы автожолдар алып жатқан жерлер;
• консервацияланған объектілер орналасқан учаскелер, егер консервация ҚР Үкіметінің шешімімен жүргізілген болса.

Жер салығын қалай есептеу керек?

Салық сомасы учаскенің орналасқан жеріне, ауданына және оның құрылыспен қамтылған-қамтылмағанына байланысты. Салық базасы ретінде учаскенің ауданы алынады, оған тиісті мөлшерлеме және (болған жағдайда) жеңілдік қолданылады.

Заңды тұлғалар мен ЖК салық сомасын өздері есептейді, ал жеке тұлғалар үшін есептеуді мемлекеттік кірістер басқармасы (МКБ) жүргізеді. Егер учаске толық жылға тиесілі болмаса (мысалы, жыл ішінде сатылған болса), салық сомасы нақты иелену немесе пайдалану мерзіміне пропорционалды есептеледі.

Салық мөлшерлемелері

Базалық мөлшерлемелерді:

• ҚР СК 505-бабынан;
• Egov.kz порталынан білуге болады.

Жергілікті атқарушы органдар белгілі бір әкімшілік аумақтарға жататын жерлерге салық мөлшерлемесіне түзету коэффициенттерін белгілеуі мүмкін. Объектінің орналасуына қарай ставка бірнеше есе ұлғаюы да мүмкін.

Салық төлеу мерзімдері

• жеке тұлғалар – есепті жылдан кейінгі жылдың 1 қазанына дейін жылына 1 рет;
• заңды тұлғалар – тоқсан сайын тең үлеспен: 25.02, 25.05, 25.08 және 25.11.

Мерзімді өткізіп алсаңыз, әр күн үшін 1,25 қайта қаржыландыру мөлшерлемесі көлемінде өсімпұл есептеледі.

Қайда және қалай төлеуге болады?

• банк бөлімшесінде реквизиттер бойынша;
• «Қазпошта» бөлімшесінде;
• МКБ кассасында;
• коммуналдық төлемдер түбіртегімен (жеке тұлғаларға);
• Egov.kz порталында;
• банктердің мобильді қосымшалары арқылы;
• e-Salyk салық әмияны арқылы.

Жер салығынан кімдер босатылады?

• АСН төлеушілер (шаруа, фермер қожалықтары);
• мемлекеттік мекемелер;
• діни бірлестіктер;
• ҰОС ардагерлері, мүгедектер, тыл еңбеккерлері, 18 жасқа дейінгі жетім балалар;
• «Батыр ана» атағы бар көпбалалы аналар;
• зейнеткерлер (мекенжайда тек зейнеткерлер тіркелген жағдайда).