Сроки давности по налоговым спорам: возможные последствия для бизнеса при дополнительном начислении налогов за трехлетний период

Салықтарды қосымша есептеу мерзімі

Салық органы талап қою мерзімінен асатын кезең үшін салықтарды қосымша есептеуге құқылы ма? Мысалы, 2025 жылы 2020–2021 жж. үшін салықты қосымша есептеу мүмкіндігіне назар аударайық.

Салық кодексінің талаптары

Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 48-бабы 1, 2, 4-тармақтарына сәйкес, салықтық міндеттеме мен талап бойынша талап қою мерзімі мына кезең болып танылады:

• салық органы салықтарды және бюджетке төлемдерді есептеуге, есептеуге немесе есептелген, есептелген соманы қайта қарауға құқылы;
• салық төлеуші (салық агенті) салықтық есептілікті тапсыруға міндетті, салықтық есептілікке өзгерістер мен толықтырулар енгізуге, салықтық есептілікті қайтарып алуға құқылы;
• салық төлеуші (салық агенті) салықтар мен бюджетке төлемдерді, өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап етуге құқылы.

Талап қою мерзімі

Жалпы жағдайда талап қою мерзімі 3 жылды құрайды. Алайда, 5 жылдық мерзім келесі санаттағы салық төлеушілер үшін белгіленген:

• ірі кәсіпкерлік субъектілері;
• жер қойнауын пайдалану туралы келісімшартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратындар;
• Қазақстан Республикасының резиденттері, Салық кодексінің 30-тарауының талаптарына сәйкес келетіндер.

Талап қою мерзімінің басталуы

Талап қою мерзімінің өтуі тиісті салықтық кезең аяқталғаннан кейін басталады, Салық кодексінің 48-бабының 5, 6, 7, 8 және 12-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда.

Қорытынды

Осылайша, егер ҚР Салық кодексінің 48-бабында өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі 3 жылды құрайды. Талап қою мерзімінің өтуі тиісті салықтық кезең аяқталғаннан кейін басталады. Егер салық төлеуші 5 жылдық талап қою мерзімі қолданылатындарға жатпаса немесе 48-баптың 5, 6, 7, 8 және 12-тармақтарында көзделген ерекшеліктерге кірмесе, онда оған 2025 жылы 2020–2021 жж. үшін салықтарды қосымша есептеу заңсыз болып табылады.