ЖК: Тауарды құжатсыз сату — заңды ли это?

Жеке кәсіпкерлер (ЖК) тауарларды сату кезінде, оларды жеткізушілерден сатып алу барысында әрдайым алғашқы құжаттарды алу мүмкіндігі бола бермейді. Көп жағдайда тауарлар базарлардан немесе жеке тұлғалардан сатып алынады, ал құжаттарды, тіпті тауарлық чекті, алу мүмкіндігі болмайды. Осындай жағдайда, ЖК жеңілдетілген режимде құжатсыз тауарды сата ала ма? Бұл салық заңнамасын бұзу болып табылмай ма?

Сұрақтың жауабын нормативтік базаға жүгініп, «Бухгалтерлік есеп туралы…» заңына, ҚР Салық кодексіне және ҚР Қаржы министрлігінің 2015 жылғы 31.03 №241 бұйрығымен бекітілген бухгалтерлік есеп жүргізу қағидаларына сүйене отырып қарастырайық.

2007 жылғы 28.02 №234 «Бухгалтерлік есеп туралы…» заңының 2-бабы 2-тармағына сәйкес, ЖК бухгалтерлік есеп жүргізбеуге және қаржылық есептілікті тапсырмауға құқылы, егер келесі үш шарт бір мезгілде орындалса:

1. арнайы салықтық режимдердің бірін қолдану;
2. ҚҚС төлеуші болмау;
3. табиғи монополия субъектісі болмау.

Егер ЖК осы шарттардың кез келгеніне сәйкес келмесе, бухгалтерлік есеп жүргізу және қаржылық есептілікті тапсыру міндетті болып табылады.

Сонымен қатар, бухгалтерлік есеп жүргізбейтін ЖК де шаруашылық операциялар бойынша алғашқы құжаттарды ресімдеуге міндетті. Бухгалтерлік есеп жүргізу қағидаларының 71-тармағына сәйкес, түгендеу барысында анықталған артық тауарлар табыс ретінде танылады және кіріске алынады. Салық салу мақсатында қорлардың құны сату мүмкіндігі бар таза бағасы бойынша айқындалады.

ҚР Салық кодексінің 238-бабы 1–3 тармақтарына сәйкес, салық төлеуші тегін алған кез келген мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен қызметтердің құны табыс болып саналады. Бұл табыс осындай мүлік, жұмыстар немесе қызметтер алынған немесе көрсетілген салық кезеңінде танылуы тиіс.

Осылайша, жеңілдетілген режимдегі ЖК алғашқы құжаттары жоқ тауарды өткізуге құқылы. Алайда, алдын ала оны табыс ретінде танып, тегін алынған мүлік ретінде кіріске алу қажет (ҚР Салық кодексінің 238-бабы). Бұдан кейін тауарды стандартты тәртіпте өткізуге болады.