ЖСН: Сіздің жеке кодыңыз, оны қалай алуға болады?

Қазақстанда жеке тұлғаларды сәйкестендіруді жеңілдету үшін азаматтарға және кейбір жағдайларда ел аумағында уақытша жүрген шетелдіктерге жеке сәйкестендіру нөмірлері (ЖСН) беріледі. Бұл 12 таңбалы нөмір белгілі бір жеке тұлғаға қатысты мәліметтерді сақтау үшін қолданылады.

ЖСН дегеніміз не?

Жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) – жеке тұлғаларға арналған құжаттарды дайындау кезінде ақпараттық жүйе қалыптастыратын, цифрлардан тұратын бірегей 12 таңбалы комбинация. ЖСН алғаш рет тұлғаны ақпараттық жүйеде тіркеу кезінде автоматты түрде қалыптастырылады. Бұл нөмір өзгертілмейді және қайта қалыптастырылмайды. ЖСН-ға қатысты мәліметтер мынадай базаларда сақталады:

• Жеке сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімінде;
• Мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінде;
• Басқа мемлекеттік мекемелердің базаларында.

ЖСН беру жүйесі Қазақстанда 2007 жылдан бастап жұмыс істейді. 2007 жылғы 12 қаңтардағы №223 заң қабылданғаннан кейін, азаматтардың жеке басын куәландыратын құжаттарын ЖСН бар жаңа үлгідегі құжаттарға қайта рәсімдеу басталды.

ЖСН-ды қалай алуға болады?

Кәмелетке толған ҚР азаматтары өз ЖСН-ын мына жерден көре алады:

• жеке куәліктің алдыңғы бетінде, туған күнінің астында;
• ҚР азаматының паспортындағы 32-бетте.

ЖСН-ды жаңа туған балаға алу процесі:

Жаңа туған нәрестелерге ЖСН туу туралы куәлік берілген кезде автоматты түрде тағайындалады. Бала 16 жасқа толған кезде жеке куәлік алғанында ЖСН өзгеріссіз жаңа құжатқа көшіріледі. 2007 жылғы 13 тамыздан кейін туған балалардың ЖСН-ы туу туралы куәлікте көрсетіледі.

2007 жылғы 13 тамызға дейін туған, бірақ жеке куәлігі жоқ адамдарға ЖСН ІІМ органдарында беріледі. Ол үшін ХҚКО-ға ата-анасының (заңды өкілінің) жеке басын куәландыратын құжаты мен баланың туу туралы куәлігі ұсынылады.

Шетелдіктер үшін ЖСН алу

Қазақстанда тұруға ықтиярхаты жоқ шетел азаматтары ЖСН-ды мына жағдайларда алуы тиіс:

• банк шотын ашу;
• Қазақстандағы көздерден табыс алу;
• салық салынатын мүлікті сатып алу;
• ҚР резиденті заңды тұлғаның немесе бейрезидент заңды тұлға филиалының басшысы болып тағайындалу.

Шетелдіктер ЖСН алмас бұрын Қазақстанның көші-қон полициясында уақытша тіркеуден өтуі тиіс. ХҚКО-ға жүгінген кезде мына құжаттарды ұсыну қажет:

• ЖСН тағайындауға өтініш;
• жеке басын куәландыратын құжаттың нотариалды куәландырылған көшірмесі;
• ҚР-да уақытша болуды тіркеу туралы куәлік.

ЖСН беру туралы куәлікті рәсімдеу 1 жұмыс күнін алады. Қызмет ақысыз көрсетіледі.

Сенімхат арқылы ЖСН алу

Егер шетелдік ЖСН-ды өзі алу қиын болса, ол мұны сенімхат арқылы жасай алады. Сенімхат ҚР азаматының атына беріледі және шетелдіктің тұрған елінде нотариалды куәландырылып, Қазақстан үшін апостиль қойылуы тиіс. Сенімхаттың түпнұсқасы қазақ және (немесе) орыс тіліне аударылып, аудармасы нотариалды куәландырылуы тиіс.

Көрсетілген құжаттардың электронды көшірмелері болған жағдайда, сенім білдірілген тұлға ХҚКО-ға жеке өзі барып, шетелдікке ЖСН тағайындауға өтініш бере алады. Нәтижесінде ЖСН беру туралы тіркеу куәлігі немесе дәлелді бас тарту беріледі.

ЖСН өмір бойы бір рет беріледі және өзгертілмейді, тек бала асырап алу жағдайларын қоспағанда.